C/laahi M. M. X. Qarshe

Dadkaan Dhawaaqayaa: Qarshe

Waxaa May 15, 1943kii la hirgaliyey Ururka Dhalinyarada Soomaaliyeed (SYL, amma Leego); waxa uuna ururkani muddo gaaban gudahood ka niibkeenay tirtirista qabyaallada yuururtay magaalooyinka, waxa uuna dadka ku beeray jeclaanshaha dalkooda. Waxaa bulaalay dareen waddaniyadeed, oo suugaanta xilliyadaas la tiriyey summado waaweyn ku dhigay. Summad summadahan kamid ahi waa heesta “Dadkaan Dhawaaqayaa,” ee uu qaadi jiray (AuN) Cabdullaahi Maxamed Maxamuud Xirsi (Qarshe).

Sida uu sheegay Qarshe, intii aan idaacadda BBC Soomaali la aasaasin July 18, 1957kii ayaa waxaa laga codsaday, isaga oo markaas shaqaale ka ahaa idaacadda Raadiyow Hargeysa, in uu mashdhacfur (musical theme) u soo sameeyo idaacadda BBC Soomaali. Haddaba, miraha heesta “Dadkaan Dhawaaqayaa” ayuu ku sameeyay mashdhac lagu furo idaacadda. Kolkii la weydiiyay in uu magaca mashdhaca  sheego ayuu ku warceliyey waa “Socodkii Arraweelo,” si aan loo ogaan in uu mashdhacu hees wato, oo aan loo weydiin dulucda heesta, oo haddii uu sheegi lahaa aan mashdhaca laga oggalaadeen—waayo, dadka Soomaaliyeed ee uu dhulkoodu (dawladdoodu) ka maqan yahay ayaan la rabin in ay baraarugaan.

Muddooyinkaas, in dadka la baraarujiyo dhib ayey ahayd; haddana dhallintii SYL iyo shakhsiyaad badani ba waxa ay ku guulaysteen in ay dadka Soomaaliyeed ku dhaliyaan dareen waddaniyadeed, oo is jeclaansho ku dhisan. Haddii Soomaalida maanta is jeclaansho iyo in ay dal qudha wada yeeshaan, oo wada maamushaan, oo wada lahaadaan, oo wada ilaashadaan, oo wada difaacaan, oo wada jeclaadaan laga waayo waxa cad in, sida heestu dhigayso, eeyan u dhiidhiyahayn hanashada dalkooda, waxa ay u dhawaaqayaan na maanta uuba yahay kala jarjarista dalkooda iyo in ay nacabbo fara badan—oo leh kuwo madaxa duubta, kuwa badda sumcaddeeda halleeya iyo kuwo innagu duullaan ah—ka dhex faa’idaystaan.

Ma fogayn markii ay heestani soo baxday, oo ay ka warramaysay sawir lid ku ah sawirkan maanta aynu haysanno ee kala jarjarista dalka hooyo. Aynu wada dhuganno heestan, si aan u ogaanno in uu sawirka maanta na horyaalla yahay mid aynu ku baddalan karno kii hore ee aynu haysannay—oo ay nacasnimo tahay in aynu is jeclaanteenna iyo mid-ahaanshaheenna dawladeed diidno, shaqadii quruxda badnayd ee ay waalidiinteennii gobanimadoonku soo qabteenna intifaacsan weyno. Haddii aynu dareenkan ogsoomeed qaadanno, mustaqbalkeennu wuu toosmi, oo kun maamul oo mid waliba qabyaalad ku dhisan yahay isla markaasna diciif ah ayaynaan ku hunguroobi doonin. Haddii kale se, dhalliilaha ay heestani innagu dhufanayso ayeynu qabnaa, oo nagu yaalla: Oo ah in aynaan dhagaba u lahayn waano, oo ay waliba na hayso fulaynimo innaga hor taagan in aynu dhulkeenna u dhawaaqno, amma doonno in dawlad kaliya oo dhexeyso ah uu dhulkeennu yeesho!

Akhris iyo dhageysi wanaagsan:

Dadkaan dhawaaqayaa
dhulkooda doonayaa
hadday u dhiidhiyeen
Allaahayow u dhiib

Waxaan la dhuubnaheen
kiskayga dhaaawacaan
idiin dhamaynayaa
dhegaa ma leedihiin?

Misee dar dhoohanoon
dhagaysan waanadoo
warkaygu dhaafayoo
dhufaanan baad tihiin?

Dhurwaaga meerayaa
habeenka uu dhacuu
dhacaama jiirayaa
dhereg ayuu sitaa

Dhurdaha duulayaa
dhirtuu dalooshadaa
malabka uu dhigtuu
jilaalka dheer cunaa

Canaan-waalid waano iyo baraarujin ayuun baa ku hoos duugan; qoraalkan, badanka qoraallada Higil iyo heestanu ba isku luuq (tone) ayey ku cabbirayaan waanada ay habboon tahay in aan wada qaadanno. Waanada ayey ka mid tahay in dadka maqalkooda la soo jeediyo (iyada oo dhalliilo jira loo marayo, sida: misee dar dhoohanoon, dhageysan waanadoo, warkaygu dhaafayoo), oo dareenkooda la kiciyo (iyada oo dhalliilo jira loo marayo, sida: dhufaanan baad tihiin).

Mahadsanidin, Goldogobtimes.com.

__________________________________________
Miisaanka (Tusmada) Guud ee Meerisyada Maansadanu waa:

V W V W V W

3 thoughts on “Dadkaan Dhawaaqayaa: Qarshe

  1. Pingback: Hadmay isu hiilin doonaan? « HIGIL

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s